Dagboek

Natuurdagboek Heelblaadjespad




-2020-


Zaterdag 12 september: In het Leidsch Dagblad onder het kopje 'Lezers schrijven' een ingezonden brief van Cato en Guus, twee leerlingen van basischool Elckerlyc, over doorfietsroute op het Heelblaadjespad.

Maandag 7 september: Er groeit een bodembedekkend plantje in het bosplantsoen met de naam brunel. Te zien in de buurt van Heelblaadjespad nr. 2. Door de vorm van de paarsbloeiende schijnaar wordt deze plant ook wel bijenkorfje genoemd. De Engelse naam is Selfheal, omdat deze plant wondhelende eigenschappen bezit. Bewoners hebben dit plantje gezaaid eind oktober 2018.

Woensdag 2 september: Artikel in het Leiderdorps Weekblad met als titel: 'Omwonenden Heelblaadjespad fel tegen plan voor doorfietsroute'.

Dinsdag 1 september: De meteorologische herfst is begonnen met zon en wat bewolking.

Maandag 31 augustus: In de buurt van het heelblaadjes groeit moerasandoorn. De purperen bloemen, waarvan de onderlip vaak roodachtig gevlekt zijn, trekken vliegen, bijen, hommels en vlinders aan. Vroeger werd de plant gebruikt als geneesmiddel voor sneden, kneuzingen en wonden. De Engelse naam is Marsh Woundwort, moeras wondkruid.

Zaterdag 29 augustus: Goed te zien zijn de fel oranjerode glanzende bessen van de Italiaanse aronskelk. De (giftige) bessen die op een stengel groeien bevatten grijsbruine zaden. De plant heeft ondergronds zetmeelrijke knollen. Van dat zetmeel werd in de tijd van Elizabeth I een stijfsel geproduceerd waarmee de kragen werden verstevigd. De Engelse bijnaam voor deze plant is starchwort, stijfselwortel.

Vrijdag 28 augustus: Zaaddozen van de witte avondkoekoeksbloem uit de Bloemerd verzameld. En direct uitgezaaid op ons pad. Het zaad van de dagkoekoeksbloem is zwart, van de avondkoekoeksbloem grijs. Zoals de naam al aangeeft bloeit de witte avondkoekoeksbloem 's avonds.

Donderdag 27 augustus: De rust is weer teruggekeerd op ons Heelblaadjespad. De storm is gaan liggen . . . .De gemeente heeft vanochtend vroeg de afgewaaide takken weggehaald. Er wordt goed voor het pad gezorgd.

Woensdag 26 augustus: Het weer: zomerstorm Francis raast over Leiderdorp (en de rest van Nederland). Windkracht 6 Bft, vlagen 8 Bft. Code geel!

Dinsdag 25 augustus: Artikel over ons Heelblaadjespad in het Leidsch Dagblad met als titel: 'Massaal verzet tegen snelfietspad'.

Maandag 17 augustus: Het ziet er wat rommelig uit op ons pad. Maar als je goed kijkt zie je het zaad zitten in de koekoeksbloem, de stinkende gouwe, het geel nagelkruid, het heksenkruid en het fluitenkruid. De natuur heeft zich goed voorbereid op een volgend seizoen! Over een aantal weken is het weer tijd om te maaien, waardoor het bosplantsoen er weer netjes uit ziet. Alle zaden hebben dan te tijd gehad om zich uit te zaaien.

Donderdag 13 augustus: Voor het eerst op het pad: zoetwaterkreeft. Ze zitten vooral in stil of langzaam stromend water. Als er zuurstof- of voedseltekort is in het water kruipen de kreeften de sloot uit en gaan ze op zoek naar een betere verblijfplaats. Ze zijn een plaag en delicatesse tegelijk. Ze vreten sloten kaal waardoor planten en ander leven verdwijnen. Voor meeuwen en futen zijn ze een lekker hapje, voor mensen ook.

Woensdag 12 augustus: De natuur kreunt en steunt onder de hittegolf. Ook bij ons op het Heelblaadjespad. Aan de straatkant in de schaduw is het 's middags 30.4 graden, aan de kant van het Heelblaadjespad in het groen, 25.2 graden. Bomen hebben een verkoelend effect; de temperatuur onder de bomen is lager door schaduwvorming en bomen absorberen minder warmte. Bij ons op het pad zorgt het er in ieder geval voor dat de temperatuur ruim vijf graden lager is!

Maandag 10 augustus: Helderrode bessen van de gele kornoelje vallen al op de grond. Bessen zijn eetbaar. Op internet zijn verschillende recepten te vinden; kornoelje-snoepjes, kornoelje-olijven, kornoelje-jam, kornoelje-vruchten op suikerstroop. De bloempjes van de gele kornoelje zijn een belangrijke nectar- en stuifmeelbron voor bijen en andere vroeg vliegende insecten.

Zaterdag 8 augustus: Het heelblaadjes, groeiend naast het bitterzoet, heeft zich uitgebreid! Voelt zich hier blijkbaar thuis.

Vrijdag 7 augustus: De bloemen en bessen van het bitterzoet groeien gelijktijdig aan de plant.

Woensdag 5 augustus: Eerste dag van een hittegolf met temperaturen boven de 25 graden.

Zaterdag 1 augustus: Het bosplantsoen staat vol met indische aarbeitjes, een bodembedekker met mooie rode vruchtjes, helaas zonder smaak.

Woensdag 29 juli: Er dwarrelt wat geels over het pad: citroenvlinders.

Maandag 27 juli: Kleine kinderen vlechten kransjes van madeliefjes.

Dinsdag 7 juli: Artikel over ons Heelblaadjespad in het Leidsch Dagblad met als titel: 'In 1978 onaanvaardbaar dus nu ook geen fietspad'.

Zondag 5 juli: Het weer: harde wind en regen.

Woensdag 1 juli: We hebben te maken met de eikenprocessierups, in een eik op een hoek van het Heelblaadjespad. De eikenprocessierups is lichtgrijs van kleur met over zijn rug een donkergrijze streep. Hij heet eikenprocessierups omdat hij leeft van jonge eikenblaadjes en omdat hij zich voortbeweegt op een processie-achtige manier.

De rups is de larf van de processievlinder. Dit is een onopvallende grijze vlinder die vooral 's nachts vliegt. In augustus legt deze vlinder eitjes boven in de boom. Deze blijven daar de hele winter zitten. De rups komt in het voorjaar als klein insect uit zo'n eitje, begint direct te eten, wordt dik en moet vervellen om te groeien. Na drie keer vervellen krijgen de rupsen brandharen en kunnen ze zich verdedigen. Kom je te dichtbij dan schieten ze hun haartjes af. Op een gegeven moment gaan ze verpoppen, dat ziet eruit als een soort rood boontje, waar dan uiteindelijk het vlindertje uit komt.

In het voorjaar kunnen de rupsen bestreden worden met nematoden. Dat zijn heel kleine aaltjes die in de bodem leven. Ook de gemeente Leiderdorp doet dat. Deze aaltjes kunnen niet tegen licht. Daarom worden de aaltjes 's nachts met een vernevelend apparaat in de kronen van de eiken geblazen. Deze aaltjes dringen de nog jonge rupsjes binnen, waarna die dood gaan. Oudere nesten kunnen opgezogen worden met speciale apparatuur.

Eiken die staan in een gebied met weinig natuurlijke vijanden hebben het meeste last van de eikenprocessierups. Het gaat dan bijvoorbeeld om bomen langs een weg of midden in een grasveld, vaak in de zon waar de rups graag zit. Op het Heelblaadjespad doen we er alles aan om ervoor te zorgen dat er veel natuurlijke vijanden zijn. We hebben veel soorten bomen, planten, struiken, bloemen. Genoeg begroeiing waar torretjes, sluipwespen, vogels zoals kauwen, meesjes en merels kunnen rondscharrelen. En die zijn allemaal dol op deze rupsen. Zo houden we deze rups onder controle.

Woensdag 24 juni: In het Leiderdorps Weekblad op pagina 3 een ingezonden brief over doorfietsroute op het Heelblaadjespad.

Maandag 22 juni: Op de pagina van Nieuwsbrieven het laatste nieuws.

Vrijdag 19 juni: Op de pagina van het fotoalbum staat onder het kopje Vogels en insecten een foto van een zwanenfamilie op het pad.

Woensdag 10 juni: Met Joshua en Michiel, hoveniers van de gemeente, over het pad gelopen. Besloten wordt om na de langste dag (20 juni) te maaien. Er zal zorgvuldig om de nieuw aangeplante struiken en de nog in bloei staande beplanting gemaaid worden. Tijdens de wandeling nieuwe soorten ontdekt!

Maandag 8 juni: Weer volop leven op het Heelblaadjespad! Bewoners horen niet meer alleen het gefluit van vogels, maar ook het gekwetter van kinderen die weer huppelend naar school gaan. De scholen moesten op 16 maart dicht om de verspreiding van corona in te dammen. Op 11 mei mochten de scholen weer open, mits de klassen klein werden gehouden. Vanaf vandaag wordt er weer aan volledige klassen lesgegeven.

Zaterdag 6 juni: Aad Rijntalder vertelt dat aan de bladvoet van de inheemse vogelkers twee groene klieren met nectar zitten, extraflorale nectariën genoemd. De klieren zijn makkelijk te zien als je voorzichtig een blaadje van de boom aftrekt. Mieren komen op de nectar af en eten gelijk de schadelijke schimmels.

Vrijdag 5 juni: Het weer: voor het eerst sinds maanden regen! En harde wind! Het groen oogt gelijk weer frisser.

Dinsdag 2 juni: Jonge eksters huppelen over het pad. Bezorgde ouders vliegen af en aan met voedsel en proberen katten op afstand te houden door hard te krijsen.

Maandag 1 juni: Planten en bomen hebben wel wat te lijden door de droogte van de afgelopen maanden. Een aantal bewoners geeft de nog wat jonge aanplant water.

Maandag 25 mei: Roomse kervel, vorig jaar gekregen uit de Heemtuin, slaat aan! Het is nu even de vraag of hij zich staande houdt met de droogte van de afgelopen weken. Harig wilgenroosje, vorig jaar gezaaid, komt op.

Maandag 18 mei: Joshua, werkzaam bij de gemeente, harkt een overvloed aan kleefkruid uit de grond.

Maandag 11 mei: Dit jaar veel scherpe boterbloemen op ons pad. De scherpe boterbloem kan tot 90 cm hoog worden en bloeit van mei tot oktober. Deze bloem wordt niet gegeten door vee omdat ze licht giftig is. De Latijnse naam van deze plant is Ranunculus acris. Acris is het Latijnse woord voor scherp, naar de smaak van de plant.

Dinsdag 5 mei: Een aantal bewoners trekt brandnetels uit de grond voordat deze plant zich kan uitzaaien.

Dinsdag 28 april: Voor het eerst bloeiend in ons bosplantsoen: de groene ossentong. Bloeit met blauwe bloempjes. De penwortel van deze plant is dik en een extract hiervan werd vroeger gebruikt als paarse en bordeaux kleurstof om bijvoorbeeld violen te lakken. De bladeren van deze plant hebben de vorm en de ruwheid die doet denken aan de tong van een os. Vandaar de naam ossentong.

Maandag 20 april: Lievevrouwebedstro bloeit met hele kleine witte bloempjes.

Maandag 13 april: Koekoeksbloemen, stinkende gouwe, daslook, look-zonder-look, robertskruid, smeerwortel en boshyacinten staan in bloei. Het Heelblaadjespad op zijn mooist!

Maandag 6 april: De blauwe bessen van de ligusters zijn niet in trek bij vogels. Klein wolfsmelk plantje staat in bloei.

Maandag 30 maart: Heel veel kievietsbloemen dit jaar. Hebben zich goed uitgezaaid.

Maandag 23 maart: De bladeren van de Italiaanse aronskelk zijn wit geaderd, van de inheemse aronskelk zijn ze gevlekt. Eenjarig ereprijs komt tevoorschijn.

Maandag 16 maart: Witte en paarse dovenetel staat in bloei. Mahonie, een groenblijvende struik, bloeit met gele bloemen. Deze struik wordt ook wel druifstruik genoemd. Na de bloei ontstaan er blauwzwarte bessen. De mahonie struik staat ter hoogte van Heelblaadjespad nr 2.

Vrijdag 6 maart: De bomen: Gele kornoeljes staan nog steeds in bloei. Groene blaadjes aan de meidoorns, de kardinaalsmutsen en de berberissen. Krentenboompjes bloeien al bijna. De grote bomen zijn nog kaal met zwellende knoppen.

Woensdag 4 maart: Het weer: heldere blauwe lucht met vogelgeluiden.

Maandag 2 maart: Het prille jonge groen van kleefkruid komt op. Helaas. Ze verstikken andere planten.

Maandag 24 februari: Samen met Aad Rijntalder over ons pad gelopen. De gemeente heeft vanochtend een meidoorn die door de harde wind was omgevallen afgezaagd. Loopt waarschijnlijk weer gewoon uit.

Woensdag 19 februari: Inheemse en gecultiveerde narcissen komen in bloei.

Maandag 17 februari: Longkruid staat in bloei, een maand eerder dan vorig jaar.

Maandag 10 februari: Al groene blaadjes aan de struikkamperfoelie.

Zondag 9 februari: Zware storm.

Donderdag 6 februari: Enkele plantjes van de smeerwortel (symphytum grandiflorum) staan in bloei.

Maandag 3 februari: De kurkeik bloeit met oudroze bloemetjes. Enkele sneeuwklokjes bloeien.

Maandag 20 januari: Gele kornoeljes staan in bloei.

Maandag 13 januari: Speenkruid komt heel voorzichtig te voorschijn. Plantjes zorgen over een tijdje voor een gele deken in het bosplantsoen.

Zaterdag 11 januari: Voor het eerst op het pad zwartmoeskervel. Gezaaid eind vorig jaar. Je kunt ze herkennen aan de ronde geelachtig groene blaadjes net boven de grond. De plantjes groeien uit tot een ongeveer 1,5 m hoge plant met gele bloemschermen.

Donderdag 9 januari: De stinkende gouwe heeft zich flink uitgezaaid, alsmede de look-zonder-look.

Zaterdag 4 januari: Een enkele dovenetel en dagkoekoeksbloem staat in bloei.

-2019-

Vrijdag 4 oktober: Nu al goed te zien, het tere groen van look-zonder-look, stinkende gouwe, fluitenkruid, aronskelk, grote weegbree en dagkoekoeksbloem. Plantjes die zich hebben uitgezaaid.

Dinsdag 24 september: De gemeente plant stekjes van de groene ossentong.

Woensdag 18 september: De gemeente maait de overhangende begroeiing langs het trottoir, zodat iedereen weer makkelijk over het pad kan lopen. Ook gras dat is gaan legeren (gaan liggen) wordt gemaaid.

Zaterdag 14 september: Een paar bewoners trekken nog wat brandnetels uit de grond.

Zaterdag 31 augustus: Ter hoogte van de Pijlkruidkreek is judasoor te vinden, een eetbare zwam.

Dinsdag 27 augustus: Nieuw plantje ontdekt op het pad. Penningkruid, te zien ter hoogte van Heelblaadjespad 8 en 9. Iets verderop is een vogelnestje te bewonderen verstopt in de wilde hop.

Maandag 26 augustus: De moerasandoorn staat in bloei.

Zaterdag 24 augustus: De opvallende oranje-rode vruchten van de Italiaanse aronskelken zijn nu goed te zien.

Zaterdag 17 augustus: Het heelblaadjes is weer terug op het Heelblaadjespad! Vorig jaar oktober gezaaid en nu te vinden op een wat vochtige plek.

Vrijdag 19 juli: Verschillende zaden uit de Heemtuin gezaaid. Te noemen valt glaskruid, zwartmoeskervel, donkere ooievaarsbek, Roomse kervel en vingerhoedskruid.

Zaterdag 6 juli: Zaad van de donkere ooievaarsbek en de ratelaar gezaaid.

Vrijdag 5 juli: Gemeente maait het gras. De begroeiing langs het trottoir aan de kant van het Heelblaadjespad wordt ook gemaaid waardoor er weer een mooi breed pad ontstaat. Opschot van de Kornoelje is gemaaid.

Vrijdag 26 juni: Het heksenkruid en de boerenjasmijn staan in bloei.

Donderdag 25 juni: Zaad geoogst van de donkere ooievaarsbek en de ratelaar. Zodra het gras gemaaid is wordt het zaad van de ooievaarsbek en de ratelaar gezaaid.

Maandag 24 juni: Vanuit de Heemtuin hebben we een aantal plantjes gekregen van de maagdenpalm.

Dinsdag 18 juni: Door de regenval van de afgelopen dagen zijn takken van struiken over het pad gaan hangen. De gemeente heeft daarom deze takken gesnoeid. De doorgang voor voetgangers en fietsers werd anders te smal (en te nat!).

Vrijdag 14 juni: Er zijn een aantal planten die zich binnenkort gaan uitzaaien, zoals de daslook, de kievietsbloem, de dagkoekoeksbloem, de stinkende gouwe en helaas ook wat brandnetel en kleefkruid. Het uitzaaien van brandnetels en kleefkruid kan voorkomen worden door ze er nu uit te trekken. Let op: brandnetel lijkt op witte dovenetel en die laatste kan gewoon blijven staan.

Donderdag 13 juni: Natuurontdekkingstocht voor twee middenbouwklassen van basisschool de Hasselbraam. Het lesmateriaal staat inmiddels op de website onder het kopje 'Scholen'.

Woensdag 12 juni: De Indische aardbeitjes, ook wel schijnaardbeitjes genoemd, kleuren rood! Het is even speuren, maar ze staan in de middenberm. Deze aardbeitjes doen sterk denken aan de bosaardbei maar de Indische aardbeitjes zijn hard en smaken flauw. Het bosaardbeitje bloeit met witte bloempjes, de Indische aardbeitjes bloeien met helder gele bloemen.

Vrijdag 7 juni: Natuurontdekkingstocht voor basisschoolkinderen van de Elckerlyc en de Hasselbraam op ons pad. Het lesmateriaal wordt over een paar weken op deze website gezet.

Donderdag 6 juni: Vanuit de Heemtuin is er een aantal plantjes in ons plantsoen gezet: longkruid, donkere ooievaarsbek, glaskruid, robertskruid, Roomse kervel en zeepkruid. Gezaaid zijn de wilde narcis en de grote veldbies.

Woensdag 5 juni: In de Heemtuin staat de ratelaar geel te bloeien. Ratelaars zijn halfparasieten. Ze zijn voor water en mineralen afhankelijk van andere planten, met name grassoorten. De gastplant gaat niet dood, maar zal niet zo groot worden als zijn soortgenoten. Zodra het zaad rijp is zal hij in ons plantsoen worden uitgezaaid. Dit wordt gedaan om de groei van gras terug te dringen.

Woensdag 29 mei: Loepjes opgehaald bij het MEC, bestemd voor de natuurontdekkingstocht voor basisschoolkinderen op 7 en 14 juni op ons pad.

Dinsdag 28 mei: Jasper, beheerder van de Heemtuin, legt uit dat een bosplantsoen in principe niet gemaaid hoeft te worden. In ons plantsoen moet dat op een aantal plekken langs de randen van het pad nog wel. Dat komt omdat het gebied nog niet volledig tot rust is gekomen. Zodra hoog gras gaat legeren, plat gaat liggen, is het beter dat er wel gemaaid wordt.

Zondag 26 mei: Bewoners zaaien het omgewoelde stukje aarde in met wildebloemenmengsel en bijenmixzaad. Dat bestaat onder meer uit klaproos, slaapmutsje, phacelia, boekweit, gele mosterd, koriander, juffertje in het groen, korenbloem, bladrammenas, malva, komkommerkruid, dille en serradella. Het zaad is eerst vermengd met enigszins vochtig zand, zoals we dat geleerd hebben tijdens de zaaidag op 27 oktober vorig jaar. Kiemtijd van het zaad is kort.

Vrijdag 24 mei: Ter hoogte van Heelblaadjespad 16 is een kabel in de grond gelegd en daarmee is de aarde omgewoeld. Heemtuinman Wim Kanbier adviseert om dit stukje grond zo snel mogelijk in te zaaien, bijvoorbeeld met klaprozen.

Donderdag 23 mei: Natuurexcursie voor bewoners van het Heelblaadjespad o.l.v. Aad Rijntalder. We leren dat er op ons pad verschillende soorten stippelmotten zijn: de kardinaalsmutsstippelmot, de meidoornstippelmot en de vogelkersstippelmot. Ze lijken hetzelfde, maar leven van andere planten. Kleine witte nachtvlindertjes met zwarte stippen leggen eitjes. De larven uit de eitjes verpoppen zich tot rupsen. Zij vreten het groene blad van bomen en beschermen zichzelf tegen vogels en sluipwespen door zich in te spinnen. Na de langste dag zullen alle rupsen veranderd zijn in een vlinder en groeien er weer nieuwe bladeren aan de boom of struik.

Donderdag 9 mei: Heemtuinmannen Wim Kanbier, Aad Rijntalder en Jasper Klapwijk bezoeken het Heelblaadjespad. Zie Nieuwsbrief mei 2019.

Donderdag 18 april: Medebewoonster Maddy van Holland geeft een vogelexcursie. Tweeëntwintig vogelsoorten leven rond het Heelblaadjespad: de koolmees, pimpelmees, staartmees, putter, vink, groenling, zwartkop, roodborst, winterkoning, heggenmus, merel, zanglijster, houtduif, Turkse tortel, grote bonte specht, gaai, ekster, kauw, boomkruiper, tjiftjaf, halsbandparkiet en het goudhaantje.

Woensdag 27 maart: Nieuwsbrief Heelblaadjespad lente 2019.

Woensdag 13 februari: Nieuwsbrief Heelblaadjespad winter 2018/2019.

-2018-

Zaterdag 27 oktober: Een aantal bewoners zaait het bosplantsoen in met een speciaal zadenmengsel dat onder meer heelblaadjes bevat. Een deel van het zaad hebben bewoners zelf mogen verzamelen in de Heemtuin.

Maandag 15 oktober: Bomen worden gesnoeid door een gecertificeerd boomverzorger. Het uitgevoerde onderhoud is bedoeld om het bosplantsoen ook in de toekomst als duurzame ecologische verbindingszone te behouden. Boomkronen hebben meer licht en lucht gekregen. Dood hout is verwijderd en plakoksels die in de toekomst een gevaar zouden kunnen gaan vormen zijn weggenomen. Vanwege de uitkomst van het bezonningsonderzoek zijn er drie bomen gekapt, alsmede een zieke lijsterbes. De boomverzorger heeft met plezier aan de bomen gewerkt; hij vindt het bosplantsoen op het Heelblaadjespad een uniek stukje natuur in een bebouwde omgeving.

Maandag 8 oktober: Medebewoner en heemtuindeskundige Aad Rijntalder plant samen met de gemeente appelbessen en koninginnestruiken. Verder worden er Italiaanse aronskelken, sneeuwklokjes, lenteklokjes, holwortel en inheemse narcissen in de grond geplant.

Zaterdag 16 juni: Wim Kanbier, bekend als 'vader van de Heemtuin', tevens buurtbewoner geeft een rondleiding voor omwonenden van het Heelblaadjespad.